Lễ Động Quan Là Gì? Ý Nghĩa, Quy Trình Và Các Lưu Ý Quan Trọng

Trong các nghi thức tang lễ truyền thống của người Việt, lễ động quan là một trong những nghi thức quan trọng nhất. Vậy chính xác lễ động quan là gì? Các nghi thức được tiến hành ra sao và cách chọn giờ lành sao cho chuẩn? Hãy cùng Hoà Lạc Viên tìm hiểu chi tiết qua bài viết dưới đây.

Lễ động quan là gì?

“Động” có nghĩa là dịch chuyển, “quan” là quan tài. Lễ động quan (hay còn gọi là lễ di quan) là nghi thức di chuyển quan tài từ nơi quàn (nơi thờ cúng tại gia hoặc nhà tang lễ) để đưa đến nơi an táng (nghĩa trang) hoặc hoả táng.

Đây được xem là mốc thời gian chính thức khép lại phần lễ viếng tại gia, bắt đầu hành trình đưa tiễn người quá cố về với cõi vĩnh hằng.

Ý nghĩa của lễ động quan

• Về mặt tâm linh: Lễ động quan là lời “cáo đạo lộ” (xin phép thần linh cai quản đường xá) để hành trình đưa tang được suôn sẻ. Đây cũng là lúc linh hồn người mất chính thức rời khỏi ngôi nhà quen thuộc của mình.
• Về mặt tâm lý học: Giây phút chiếc quan tài được nhấc lên là lúc gia quyến cảm nhận được sự chia ly rõ ràng nhất. Lễ động quan giúp người sống chấp nhận sự thật rằng người thân đã thực sự ra đi, từ đó giải phóng những cảm xúc kìm nén để dần bước qua nỗi đau.

Quy trình và các nghi thức của lễ động quan

Dù ở vùng miền nào, một buổi lễ động quan truyền thống thường diễn ra theo 3 bước sau:

Bước 1: Lễ Cáo Đạo Lộ (Cúng khởi hành): Trước giờ động quan, đại diện gia đình hoặc thầy cúng sẽ làm một mâm lễ nhỏ đặt trước cửa nhà để xin phép các vị thần linh, thổ địa cho phép đám rước đi qua bình an, không gặp trắc trở.

Bước 2: Lễ Bái Quan: Đội âm công (người khiêng quan tài) sẽ tiến vào khu vực quàn. Họ thắp nhang, cúi lạy quan tài để xin phép người đã khuất được phép di chuyển thi hài. Gia chủ cũng sẽ thực hiện nghi thức đáp lễ đội âm công.

Bước 3: Di Quan: Theo hiệu lệnh của người chỉ huy, đội âm công sẽ đồng loạt nâng quan tài lên vai. Lúc này, tiếng kèn trống nổi lên, các thành viên trong gia đình đi theo sau hoặc hai bên quan tài, từ từ di chuyển ra xe tang.

Lễ động quan theo từng tôn giáo có gì khác biệt?

Mỗi tôn giáo đều có những giáo lý riêng, do đó nghi thức động quan cũng mang những màu sắc khác biệt nhằm tôn trọng đức tin của người đã khuất.

• Theo Phật giáo và tín ngưỡng dân gian: Trước khi động quan, các sư thầy sẽ tụng kinh, niệm chú Đại Bi và niệm danh hiệu Phật A Di Đà để dẫn đường chỉ lối cho vong linh. Không khí thường có tiếng kèn trống bi ai. Người nhà mặc áo xô gai, cầm cờ phướn đi trước xe tang.
• Theo Công giáo: Lễ động quan diễn ra rất trang nghiêm và nhẹ nhàng. Cha xứ (hoặc cộng đoàn) sẽ đọc kinh cầu nguyện, hát Thánh ca tạ ơn và làm phép (rảy nước thánh) lên linh cữu. Người Công giáo tin vào sự phục sinh, nên không khí buổi lễ mang tính chất cậy trông vào lòng thương xót của Thiên Chúa thay vì quá bi luỵ.

Cách chọn giờ động quan sao cho chuẩn

Việc ấn định một khung giờ để di quan không chỉ giúp ban tổ chức và khách viếng chủ động thời gian, đảm bảo tang lễ diễn ra đúng kế hoạch mà theo quan niệm tâm linh, giờ lành còn giúp vong linh siêu thoát, gia đạo bình an. Để chọn được giờ động quan chuẩn xác, gia quyến cần lưu ý các yếu tố sau:

• Ưu tiên chọn giờ hoàng đạo: Giờ hoàng đạo là là những khung giờ được coi là tốt lành và mang lại sự thuận lợi nhất trong ngày. Gia đình có thể tham khảo lịch vạn niên (lịch âm) hoặc hỏi ý kiến thầy phong thuỷ để chốt được khung giờ hoàng đạo phù hợp cho ngày động quan. Đồng thời, cần tránh tuyệt đối những khung giờ hắc đạo bởi chúng có thể mang lại những điều không may mắn. Việc né tránh các giờ xấu này sẽ giúp đảm bảo sự an lành cho cả gia đình và linh hồn người đã khuất.
• Tránh các giờ xung khắc với tuổi: Một yếu tố cực kỳ quan trọng khác là giờ động quan không được xung khắc với tuổi người mất. Gia chủ nên nhờ thầy phong thuỷ xem xét kỹ lưỡng tuổi của người đã khuất và bản mệnh của các thành viên quan trọng trong gia đình để chọn giờ. Điều này giúp đảm bảo sự hài hoà về mặt phong thuỷ và tránh mọi rủi ro không đáng có cho những người ở lại.

Một số lưu ý quan trọng khi tiến hành lễ động quan

• Bảo vệ sức khỏe nhóm yếu thế: Phụ nữ có thai, trẻ sơ sinh, người đang ốm nặng hoặc người bị cao huyết áp không nên đứng quá gần khu vực bái quan. Không khí đông đúc, tiếng kèn trống lớn và cảm xúc xót xa tột độ dễ gây sốc tâm lý hoặc ngất xỉu.
• Đảm bảo an toàn di chuyển: Quan tài (đặc biệt là quan tài gỗ nguyên khối) rất nặng. Gia đình cần dọn dẹp không gian lối đi rộng rãi, cất gọn đồ đạc sắc nhọn để đội âm công di chuyển an toàn, tránh va đập.
• Giữ gìn sự trang nghiêm: Dù đau buồn, các thành viên trong gia đình nên cố gắng nương tựa vào nha, tránh gào khóc quá mất kiểm soát hoặc níu kéo quan tài gây cản trở và nguy hiểm cho quá trình di quan.

Hy vọng bài viết trên đã giúp bạn hiểu rõ được lễ động quan là gì cùng các nghi thức và những điều lưu ý xoay quanh lễ động quan. Nếu bạn cần thêm tư vấn về dịch vụ hỏa táng, hãy liên hệ ngay với Hoà Lạc Viên. Chúng tôi cam kết mang đến dịch vụ hỏa táng tận tâm, giúp gia quyến vơi bớt gánh nặng và tiễn đưa người đã khuất thật trang nghiêm.